DIỄN GIẢ

Chị Ngô Hoàng Anh (Thea Ngo) - Nhà sáng lập và dẫn dắt “Founders in Motion”, podcast dành cho cộng đồng startup quốc tế; Cử nhân ngành Kinh tế, chuyên ngành Tài chính, Trường Wharton, Đại học Pennsylvania.
ThS. Phạm Trần Hạnh Linh - Quản lý Đào tạo và Quan hệ hợp tác tại Học viện Career Pass Institute (CPI); Chứng chỉ sau đại học về Giáo dục và Phát triển Nghề nghiệp tại Đại học RMIT.
ThS. Lưu Trần Minh Anh - Đồng sáng lập EoH / E-Ra open IoT Platform; Thạc sĩ ngành Hệ thống Thông tin tại Đại học Surrey.
ThS. Khưu Hoàng Nhật Minh - Thạc sĩ Khởi nghiệp tại Đại học Cambridge · Thạc sĩ Ngôn ngữ học Ứng dụng tại Đại học Curtin; Thạc sĩ Ngữ văn Anh tại Đại học Nottingham.
Bà Phạm Tấn Bảo Thuyên - Giám đốc nhân sự, Khách sạn Hilton Saigon.

DẪN DẮT BỞI TS. LƯƠNG THỊ PHƯƠNG NHI

Trong nhiều thập kỷ, giáo dục đại học được xây quanh các chuyên ngành khá tách biệt. Nhưng thế giới hôm nay vận hành theo logic khác: AI, biến đổi khí hậu, chăm sóc sức khỏe hay kinh doanh đều hiếm khi nằm gọn trong một ngành. Cùng host TS. Lương Thị Phương Nhi cùng 5 vị khách diễn giả đều đang làm việc ở giao điểm của nhiều lĩnh vực để cùng bàn về: Sự Kết Thúc Của Một Chuyên Ngành Duy Nhất: Khi Tư Duy Liên Ngành Lên Ngôi

Sức mạnh không nằm ở việc biết nhiều

Câu hỏi mở màn: ngoài chuyện “biết một chút nhiều thứ”, sức mạnh thật của người liên ngành nằm ở đâu?

Thea Ngo trả lời bằng cách đối chiếu với AI. AI có thể rất giỏi trong một phạm vi cụ thể, nhưng điều nó chưa thay được con người là khả năng kết nối các khía cạnh rất khác nhau. Người liên ngành không mạnh vì biết nhiều theo kiểu rải đều, mà vì biết mang những mạng lưới tri thức khác nhau, như truyền thông, IoT, tài chính hay hành vi con người, chạm vào nhau để tạo sản phẩm mới.

Cô lấy nghề kỹ sư làm ví dụ: một kỹ sư giỏi hôm nay không chỉ là người viết nhiều dòng code, mà là người hiểu khách hàng, hiểu nỗi đau của người dùng và tạo ra sản phẩm giải đúng vấn đề đó.

Rộng mà nông? Bốn nhóm môn của một chương trình lý tưởng

Host chạm vào nỗi băn khoăn quen thuộc: người liên ngành có dễ bị “rộng mà nông” không?

ThS. Hạnh Linh cho rằng chiều rộng và chiều sâu không triệt tiêu nhau. Thế giới cần những người có nhiều chiều sâu, được kết nối bởi một góc nhìn rộng hơn. Từ đó, cô phác thảo một chương trình đại học lý tưởng gồm bốn nhóm môn.

Nhóm một là nền tảng chung: tư duy thiết kế, tư duy hệ thống, đạo đức công nghệ, tư duy tương lai, biện luận định lượng và định tính, hành vi con người, năng lực AI. Nhóm hai là chuyên ngành, phần đào tạo chiều sâu không thể thiếu. Nhóm ba là môn tự chọn, để sinh viên có không gian tình cờ gặp một hướng đi mới. Nhóm bốn là học qua trải nghiệm, nơi sinh viên từ các ngành khác nhau cùng thử, sai, quan sát và làm việc chung.

Góc nhìn người tuyển dụng: nhất nghệ tinh, nhưng phải kết nối

Từ vị trí Giám đốc Nhân sự, bà Bảo Thuyên đưa câu chuyện về thực tế công việc. Theo bà, đi làm thành công cần cả chiều sâu lẫn chiều rộng. “Nhất nghệ tinh” vẫn đúng, nhưng “nghệ tinh” hôm nay cần biết kết nối.

Công việc nhân sự là ví dụ. Nhiều người nghĩ HR chỉ là chấm công, tính lương, tuyển dụng. Nhưng để trở thành HR Business Partner, bà phải hiểu vận hành nhà hàng - khách sạn, biết bộ phận nào cần bao nhiêu người, tuyển lúc nào, và hiểu cả tài chính để cân đối ngân sách với dự báo doanh thu, độ lấp đầy phòng và lợi nhuận của chủ đầu tư. Chiều sâu của bà là quản trị nhân sự; chiều rộng là tài chính và vận hành khách sạn.

Mâu thuẫn khoa - ngành: thay đổi phải từ bên trong

Host đặt tiếp nghịch lý của giáo dục đại học: thế giới cần liên ngành, nhưng đại học vẫn chia theo khoa và mã ngành.

ThS. Minh Anh, người từng học chương trình kết hợp khoa học máy tính và kinh doanh từ năm 2014, cho rằng chia khoa chỉ là bề nổi về quản lý. Muốn liên ngành thật, thay đổi phải đi vào nội dung từng môn học. Ngay cả một môn chuyên sâu vẫn có thể mở cho sinh viên thấy công cụ mình học phục vụ ai, giải quyết vấn đề gì và tạo giá trị ra sao.

Anh nhớ về đồ án tốt nghiệp của mình: một ứng dụng phân tích chỉ số tài chính. Người chỉ biết viết code có thể không quan tâm chứng khoán là gì, nhưng những bài làm tốt nhất là của các kỹ sư phần mềm chịu học thêm tài chính, kinh tế và bối cảnh thị trường. Khi tư duy liên ngành thấm vào cách dạy, việc chia khoa không còn quan trọng bằng nội dung sinh viên thật sự học được.

Nếu ngày mai là tân sinh viên

Host đề nghị ThS. Nhật Minh tưởng tượng: nếu là tân sinh viên hôm nay, anh sẽ thiết kế tổ hợp học tập của mình thế nào?

Ba kỹ năng anh xếp lên đầu là design thinking, systems thinking và giao tiếp chuyên nghiệp. Design thinking giúp đi ngược từ kết quả mong muốn để tìm đúng vấn đề. Systems thinking giúp hiểu một hệ thống vận hành ra sao, thay vì chỉ nhìn từng phần rời rạc. Giao tiếp chuyên nghiệp giúp chuyển suy nghĩ thành thông điệp rõ ràng, cân bằng và có tác động. Theo anh, khi phát triển lên, kỹ năng giao tiếp chính là nền của kỹ năng lãnh đạo.

“Hãy bắt đầu từ điểm kết thúc: tưởng tượng bạn muốn khép lại sự nghiệp của mình ở điểm đến nào, rồi từ đó chọn ngành nghề và kỹ năng để đi con đường phù hợp nhất” - Bà Phạm Tấn Bảo Thuyên, Giám Đốc Nhân Sự, Hilton Saigon

Thời trang cộng nghệ thuật, và nguyên tắc của Covey

Từ khung chat, một học sinh hỏi liệu có thể học song song thiết kế thời trang với một ngành nghệ thuật khác không, khi nghệ thuật thường đi theo cảm xúc.

Bà Bảo Thuyên gỡ ngay tiền đề: thiết kế thời trang cũng là một loại hình nghệ thuật, chỉ khác ở chỗ sản phẩm hữu hình hơn. Hai hướng học có thể bổ trợ nhau. Học tuồng chèo có thể giúp thiết kế phục trang cho sân khấu; làm ca sĩ có thể tự thiết kế trang phục và dùng chính mình làm đại sứ cho sản phẩm.

Điều quan trọng là định hướng. Bà nhắc nguyên tắc “begin with the end in mind” trong Bảy thói quen của người thành đạt: bắt đầu từ điểm kết thúc để chọn những bước đi phù hợp.

Khép phiên, host Phương Nhi nhắc lại điểm chung của năm câu chuyện: tương lai không chỉ thuộc về người biết nhiều nhất trong một lĩnh vực, mà thuộc về người biết kết nối tri thức, ý tưởng và con người. Với học sinh, câu hỏi không chỉ là “mình sẽ học ngành gì”, mà còn là “mình sẽ học cách tư duy, kết nối và thích nghi như thế nào”.

Đúc kết từ phiên thảo luận

AI giỏi trong từng phạm vi, nhưng con người có lợi thế ở khả năng kết nối nhiều khía cạnh khác nhau.
Kỹ sư giỏi không chỉ viết code, mà phải hiểu đúng vấn đề của khách hàng và tạo sản phẩm giải được vấn đề đó.
Chiều rộng và chiều sâu có thể bổ trợ nhau: nhiều chiều sâu được nối bằng một góc nhìn rộng.
Bốn nhóm môn của chương trình lý tưởng: nền tảng tư duy, chuyên ngành, tự chọn và học qua trải nghiệm.
Nhất nghệ tinh vẫn đúng, nhưng phải kết nối: HR Business Partner cần hiểu cả vận hành và tài chính.
Liên ngành thật sự phải đi vào nội dung từng môn học, không chỉ nằm ở việc đặt tên khoa hay ngành.
Ba kỹ năng đáng học ở mọi ngành: design thinking, systems thinking và giao tiếp chuyên nghiệp.