Trong nhiều năm, câu hỏi lớn nhất của học sinh cuối cấp thường là: “Nên chọn ngành gì?”

Nhưng tại Future Fest Hà Nội 2026, câu hỏi đó dường như đã được đặt lại theo một cách khác. Không còn xoay quanh việc chọn một ngành nghề cụ thể, sự kiện – với hơn 10.000 học sinh tham dự và hơn 100 diễn giả đa ngành nghề cùng các phiên thảo luận đã mở ra một vấn đề nền tảng hơn:

Làm thế nào để đưa ra lựa chọn đúng và phù hợp nhất với bản thân mình trong bối cảnh hiện nay?

Điểm đặc biệt của Future Fest không nằm ở số lượng chủ đề hay diễn giả, mà ở cách các góc nhìn – đến từ nhiều lĩnh vực khác nhau – dần kết nối với nhau, tạo thành một hệ tư duy giúp người trẻ hiểu rõ hơn về chính mình trước khi quyết định.

Chọn ngành nghề không còn là hành trình đơn độc của cá nhân

Một trong những điểm mở đầu đáng chú ý là cách nhiều diễn giả không bắt đầu từ câu chuyện chọn nghề, mà đặt vấn đề trong một bối cảnh rộng hơn.

Nhà kinh tế học, Nguyên cố vấn Chính phủ Phạm Chi Lan nhấn mạnh rằng sự phát triển của một quốc gia không chỉ phụ thuộc vào mô hình hay thể chế, mà quan trọng nhất vẫn là con người – những cá nhân có năng lực, có văn hóa và có tinh thần tự chủ.

Ở một góc nhìn khác, chuyên gia kinh tế Trần Sĩ Chương cũng khẳng định rằng trí tuệ và giá trị không nằm ở những yếu tố bên ngoài, mà bắt đầu từ việc mỗi người hiểu rõ bản thân mình là ai và có thể đóng góp gì.

Khi đặt cạnh nhau, hai góc nhìn này làm rõ một điều: việc chọn nghề không còn là một quyết định mang tính cá nhân đơn lẻ, mà là cách mỗi người định vị mình trong một bức tranh lớn hơn của xã hội.

Giáo dục không chỉ là tích lũy kiến thức, mà là hành trình trở thành

Nếu đã đặt câu hỏi “bạn là ai”, thì các diễn giả trong lĩnh vực giáo dục tiếp tục đẩy câu chuyện đi xa hơn: “bạn đang trở thành ai?”

GS. Jay Siegel đưa ra một định nghĩa ngắn gọn nhưng giàu ý nghĩa: học không chỉ để biết, mà để trở thành, giáo dục không dừng lại ở việc tích lũy kiến thức, mà hướng đến việc hình thành con người. Khái niệm “learning to become” mà ông nhấn mạnh chuyển trọng tâm của việc học từ “biết gì” sang “trở thành ai”.

Trong cách tiếp cận này, những yếu tố như khả năng tự chủ, ý thức trách nhiệm và tiếng nói cá nhân trở nên quan trọng hơn việc đưa ra một lựa chọn hoàn hảo ngay từ đầu. Đáng chú ý, ông cho rằng những phẩm chất này không được hình thành từ việc tránh sai lầm, mà từ chính trải nghiệm, kể cả thất bại và quá trình vượt qua chúng.

Điều này mở ra một cách nhìn khác về tương lai: không phải là một con đường cần được chọn đúng, mà là một hành trình cần được xây dựng thông qua trải nghiệm và trưởng thành.

Nút thắt lớn nhất không phải là lựa chọn gì, mà đi từ gốc rễ là chính bản thân người chọn đã hiểu mình hay chưa?

Nếu câu chuyện về bản sắc là một bước tiến, thì góc nhìn của dịch giả – họa sĩ Trịnh Lữ đưa người nghe trở lại một điểm gốc rễ hơn.

Ông Trịnh Lữ nhấn mạnh vào một yếu tố nền tảng: sự trung thực với bản thân. Theo ông, tương lai của mỗi người không bắt đầu từ việc lựa chọn ngành học, mà từ khả năng hiểu rõ và thành thật với chính mình.

Trong một môi trường nơi học sinh chịu tác động từ nhiều phía – gia đình, xã hội, xu hướng – việc giữ được sự trung thực này trở thành một thách thức không nhỏ. Tuy nhiên, đó cũng chính là điều kiện để mọi quyết định sau đó mang tính chủ động, thay vì chỉ là phản ứng trước áp lực bên ngoài.

Ở một góc nhìn khác với nghề Y, PGS.TS.BS Đặng Thị Ngọc Dung cũng chia sẻ rằng thách thức lớn nhất trong công việc không nằm ở việc mình sẽ làm gì ngoài kia, mà ở khả năng làm việc với chính bản thân mình – từ kỷ luật, nhận thức đến việc kiểm soát cảm xúc.

Giữ được bản sắc cá nhân trong một thế giới đầy khuôn mẫu

Ngay cả khi vượt qua được áp lực nội tại, người trẻ vẫn phải đối mặt với một thách thức khác: áp lực phải giống với những hình mẫu thành công có sẵn.

Theo TS. Lê Nguyên Phương, nhiều học sinh đưa ra quyết định trong trạng thái bị chi phối bởi áp lực và nỗi sợ – điều khiến lựa chọn trở nên thiếu chính xác. Ông cho rằng khi tâm trí chưa rõ ràng, việc đưa ra quyết định quan trọng có thể dẫn đến những hệ quả dài hạn.

Đạo diễn – nhiếp ảnh gia Phương Vũ cho rằng việc đi xa không đòi hỏi phải trở thành một phiên bản giống người khác, mà phụ thuộc vào khả năng giữ được bản sắc riêng, và cảm giác “chưa đủ giỏi” thực chất lại là động lực giúp mỗi cá nhân tiếp tục tiến về phía trước.

Trong khi đó, đạo diễn Trần Thanh Huy nhấn mạnh rằng sáng tạo không đến từ công cụ, mà từ cách mỗi người quan sát và diễn đạt thế giới.

Thông điệp này đặc biệt đáng chú ý trong bối cảnh mạng xã hội và các chuẩn mực thành công ngày càng phổ biến, khiến nhiều người trẻ vô thức chạy theo những khuôn mẫu có sẵn. Việc giữ được “giọng nói” của riêng mình, theo anh, không phải là điều dễ dàng, nhưng lại là điều kiện cần để phát triển bền vững.

Trong một thế giới biến động, điều quyết định là cách bạn suy nghĩ và thích nghi

Khi câu chuyện được mở rộng ra tương lai, nhiều diễn giả đồng thuận rằng điều quan trọng không nằm ở việc lựa chọn một ngành nghề “đúng”, mà ở khả năng thích nghi lâu dài.

PGS.TS Lê Minh Hà cho rằng tư duy – cách con người suy nghĩ và giải quyết vấn đề – chính là “la bàn” giúp mỗi cá nhân định hướng trong một thế giới nhiều biến động.

Nhà nghiên cứu Trần Quang Đức đưa ra một cách tiếp cận đáng suy ngẫm. Theo ông, khi thông tin không còn là lợi thế cạnh tranh, điều làm nên khác biệt không phải là biết nhiều hơn, mà là khả năng suy nghĩ độc lập, kết nối tri thức và hiểu sâu về bản thân.

Ở góc độ thị trường và công nghệ trong tương lai, với bối cảnh AI, TS. Ngô Minh Hải chỉ ra rằng ranh giới nghề nghiệp ngày càng mờ đi, và giá trị không còn nằm ở việc đi theo một con đường tuyến tính. Trong bối cảnh đó, khả năng học hỏi, kết nối tri thức và thích nghi với thay đổi trở thành yếu tố quyết định.

Trong thời đại AI, giá trị con người nằm ở đâu và chúng ta có nên lo lắng?

AI là hiện tại, là tương lai, hàng ngàn những công việc mới xuất hiện nhờ AI và cũng số đó bị tước đi. Trong bối cảnh công nghệ phát triển mạnh mẽ như vậy, chúng ta sẽ thích nghi và lèo lái các lựa chọn như thế nào?

Như ông Thái Anh Toàn, một chuyên gia có tầm ảnh hưởng về AI, nhấn mạnh, dù AI có phát triển nhanh thế nào, nhưng người làm chủ mới chính là bản thân mỗi người. Và rèn luyện nội lực của chính bản thân mới là điều mình cần đau đáu.

Công cụ có thể hỗ trợ, nhưng không thể thay thế góc nhìn cá nhân. Do đó, khác biệt về giá trị không còn là một lựa chọn, mà trở thành một lợi thế cần được giữ gìn.

Một hệ quy chiếu thay vì một câu trả lời

Điểm đặc biệt của Future Fest Hà Nội 2026 không nằm ở từng phiên chia sẻ riêng lẻ, mà ở cách các góc nhìn này kết nối với nhau.

Từ vai trò của cá nhân trong xã hội, đến bản chất của việc học, từ thách thức nội tại đến áp lực bên ngoài, và cuối cùng là câu hỏi về giá trị con người trong thời đại mới – tất cả tạo thành một hệ quy chiếu giúp người trẻ nhìn nhận lại hành trình của mình.

Sự kiện không đưa ra câu trả lời cho việc nên chọn ngành gì. Nhưng bằng cách cung cấp nhiều góc nhìn thực tế và sâu sắc, Future Fest giúp học sinh có đủ dữ kiện để tự đặt ra những câu hỏi đúng – và từ đó, đưa ra những lựa chọn phù hợp với chính mình.

Trong một thế giới không còn một con đường duy nhất, việc chọn đúng ngay từ đầu có thể không còn là điều quan trọng nhất.

Điều quan trọng hơn là trở thành một người đủ hiểu, đủ vững và đủ linh hoạt để tiếp tục đi, ngay cả khi con đường phía trước thay đổi.

Và có lẽ, đó chính là giá trị lớn nhất mà Future Fest Hà Nội 2026 mang lại – không phải là câu trả lời, mà là khả năng tự tìm ra câu trả lời cho chính mình.

--

Những nội dung nổi bật từ Future Fest Hà Nội 2026 sẽ tiếp tục được cập nhật trên Future Fest Hub - nơi người học có thể tiếp tục khám phá sâu hơn về ngành học, kỹ năng, cơ hội nghề nghiệp và các góc nhìn chuyên gia cho hành trình phía trước.